Panel 4: Beyond Victimhood: Reconciliation and Return | The American University of Iraq Sulaimani

Warning message

Mean Menu style requires jQuery library version 1.7 or higher, but you have opted to provide your own library. Please ensure you have the proper version of jQuery included. (note: this is not an error)

Panel 4: Beyond Victimhood: Reconciliation and Return

كوردى عربى 

Ezidis Beyond ISIS

Watch video of the last panel discussion.

The last panel ‘Beyond victimhood, Reconciliation and Return’, a continuation of the third panel, was moderated by Christine van den Toorn, director of Institute of Regional and International Studies (IRIS). The panel further discussed the administration of the conflict and explored possible political resolutions. Van den Toorn pointed out that one of the several points that prevent the Ezidis from returning to Shingal (Sinjar) is doubt and pessimism and the uncertainties involved with political resolution and reconciliation. It is unclear whether Shingal will become administratively linked to Baghdad or the KRG; or whether Shingal will become a province. She then asked Nasreen Abdulla, co-leader of YPJ to the podium to briefly give her remarks.

Nasreen Abdullah, who defended and liberated Kobani, told the audience of the harrowing story of a 12 year old Ezidi girl who dressed like a boy to avoid being raped or abducted. She added that the girl was very traumatized and was unable to speak. Abdullah urged the international community, political parties, and government to find a solution and a ‘mechanism of protection’ for the women. In her speech, she praised the courageousness of women fighters and urged political parties to unite in order to rebuild Shingal.

A variety of academic and political party leaders participated in the panel. Dr. Mohammed Ihsan, former disputed territories advisor to KRG spoke about the experiences of the Ezidi people and the case for genocide. He explained that perpetrators usually deny genocide, but in the Ezidi case, the perpetrators pride themselves for the killings. He explained further that since the eighteenth century 73 genocides have been committed against the Ezidi community and because of the geographical and political gridlock, as well as diverse religious beliefs, the Ezidi minority may in the future face another genocide.

Professor Feisal Istrabadi, University of Indiana, focused on the need for trust and confidence building measures, without which, he said the country could suffer from the same violence repeatedly in the future. “What we have lost over decades in this country is a sense of belonging to one another,” he said, mentioning the fragmentation of the communities into various ethnic and religious identities. He lamented the utter failure of the country in building state institutions on democratic, constitutional principles and called it one of the main reasons of conflict in Iraq. Istrabadi cautioned that conflicting narratives of the current conflict are emerging, sometimes motivated by political perspectives, which is not desirable for documenting or memorializing the events. He urged that the history of events must in the first instance be driven by the narratives of the victims themselves, which is not easy because of a lack of trust among communities. Lastly, he endorsed Dr. Allison’s views about positive discrimination (affirmative action) and providing reparations for the victims. He said that the governments in Erbil and Baghdad together need to find ways of compensating the victims and to pledge for reconstruction which will require a tremendous amount of financing and a larger role by the international community.

On the other hand, Jamal Khider, head of PUK office in Shingal, had different views. He said conviction has become a major issue for the Ezidi community, because they no longer trust the Iraqi government nor the KRG. He then stressed that the root of ISIS or any other terrorist organizations is ideology. Khider explained that religion classes can harm the educational system, that children are taught religious classes at a very young age and religious teachers propagate different ideologies. As for the return of the Ezidi community to Shingal, Mr Khider expressed his concerns for the liberation and aftermath. He said, there are still parts of the city – south of Shingal – that are under the control of ISIS. He urged all political entities to find a way to have peaceful dialogue and reconciliation in order to rebuild Shingal.

Haydar Shesho, HPE leader in Shingal, urged for tolerance, coexistence and peace for Shingal. He said since the formation of the Iraqi constitution, Shingal has been a disputed region. From 2003, under the constitutional law, Shingal was administratively linked to Baghdad, but when it was under siege, the Iraqi forces did not help, and the KRG could not do anything because Shingal was not under Kurdish authority. After its liberation, Shingal administratively has been under the KRG’s authority, but due to their internal conflicts and disagreements, they have not done anything towards rebuilding the town. Shesho mentioned that due to political conflicts and corruption, there has been a delay in receiving aid from the international community. He urged the international community to step in and let the people of Shingal rebuild instead of other political entities.

Khalaf Salih, YPS spokesperson from Shingal, echoed Shesho’s points on the KRG’s internal political conflicts, reiterating that Shingal is a disputed region. Salih said the Ezidis do not trust Baghdad because they could not protect the town when it was under attack, nor can they trust the KRG, due to the lack of leadership. The conference was attended by a number of YPJ commanders; Zalal Jamal, a female YPJ commander was also on the panel. She spoke about the role of women in the fighting against ISIS. She saluted Ezidi women for their courageousness in telling their stories, and saluted HPS fighters for their bravery in the fight against ISIS. She went on to say that YPJ and YPG women fighters had a major role in the liberation of Shingal, but stressed that many women and children are still being held in captivity, and some areas of Shingal are still under control of ISIS. She said that YPJ women fighters are still fighting against the terrorists and working to liberate women from the hands of ISIS.  

پانێڵی‭ ‬چوارھەم‭: ‬پاش‭ ‬قوربانیبوون‭- ‬گەڕانەوە

کۆتا پانێڵی ' لەدوای قوربانیان، یەکگرتنەوە و گەڕانەوە' ، کە تەواوکاری پانێڵی سێیەم بوو، لەلایەن کریستین ڤان دەن توورن، دامەزرێنەرەی (ئای.ئاڕ.ئای.ئێس). لە درێژەی ئەم پانێڵەدا باس لە ئیدارەی ئەم جۆرە بەریەککەوتنانە  دەکراو و لە ئەگەرەکانی چارەسەری سیاسی دەکۆڵییەوە. ڤان دێن تۆم  چەند خاڵێکی خستەڕوو کە ڕێگری لە گەڕانەوەی یەزیدیەکان دەکات بۆ شەنگال کە گوماناوی و ڕەشبینانەیە، و شێوەیەك لە نادڵنیای فەراهەم دەکات کە پەیوەستە بە یەکگرتنەوە و چارەسەری سیاسی. ئەوەش ڕوون نیە کە شەنگال لەڕووی بەڕێوەبردنەوە دەگەڕێتەوە سەر بەغداد یان هەرێم، یان ڕەنگە شەنگال ببێتە هەرێمێکی دی. و هەروەها، ئەو پرسیاری لە نەسرین عبدللە کرد، ڕابەری یەپەژە، تا چەند سەرنج و تێبینیەکی خۆی بدات.

نەسرین عبدللە، کە بەرگری لە کۆبانی کردووە و ئازادی کردووە، چیرۆکی ئەو کچە یەزیدیە ١٢ ساڵەی بۆ گوێگران باس کرد کە بەرگی کوڕی لەبەر کرابوو تا بەدوور بێ لە دەستدرێژی کردنەسەر لەلایەن چەکدارەکانەوە. هەروەها باسی لەوەکرد کە ئەو کچە زۆر ترسابوو و توانای قسەکردنیشی نەبوو. عبدللە هانی کۆمەڵگە نێودەوڵەتیەکان، حیزبە سیاسیەکان، و حکومەتیدا کە ڕێگە چارەیەك بدۆزنەوە و ' میکانیزمێکی بەرگریکەر' بۆ ئافرەتان، لە قسەکانیدا، ئەو ئازایەتی ژنە شەڕڤانەکانی هەڵسەنگاند و داوای لە حیزبە سیاسیەکان کرد تا یەکبگرن  لە پێناوی دروست کردنەوەی شەنگال.

هەمەجۆر لەسەرکردەی حیزبە سیاسی و ئەکادیمی بەشداریان لەم پانێڵەدا کرد؛ د. محمد ئحسان، داکۆکیکەری پێشووی ناوچەی کێشەلەسەرەکانی هەرێم، دەربارەی ئەزموونی خەڵکانی یەزیدی و کەیسی جینۆساید قسەی کرد. ئەو ئەوەی ڕوون کردەوە کە تاوانکاران هەمیشە حاشا لە جینۆساد کردن دەکەنەوە، بەڵام لە کەیسی یەزیدیەکان، ئەو تاوانکارانە شانازی بە کوشتارەکانیانەوە دەکەن. ئەو لەوەشی کۆڵیەوە لە درێژەی قسەکانیدا، کە ٧٣ جینۆساید ڕوویداوە لەسەدەی هەشت دا لە دژی یەزیدیەکان، لەبەر جێگەی جوگرافیا و باری سیاسی، و هەروەها بیروباوەڕی جیاوازی ئاینی، کە ڕەنگە یەزیدیەکان جارێکی تر ڕووبەڕووی جینۆسایدیکی تر ببنەوە.

پڕۆفیسۆر فەیسەڵ ئیسترائابدی، زانکۆی ئیندیانا، سەرنجی لەسەر پێویستی متمانە و پێوانەی بڕوابەخۆبوون بۆ دروستکردنەوە دا، جگە لەوەی کە، ئەو گووتی کە ئەو ووڵاتە دەکرێ ئازار بچێژنەوە لە هەمان شێوەی تووند و تیژی لە ئایندەدا. ئێمە هەرچیەکمان لەدەست دابێ لەسەدەکانی ڕابردوو، پەیوەستە بە ئەوانی دیەوە، هەروەها ئاماژەی بە شکاندن و پارچەپارچە بوونی ئەو کۆمەڵگایە بۆ چەند جۆرێ شوناسی نەژادی و ئاینی دا. ئەو سکاڵای لە نشستی ئەو ووڵاتە کرد لە دروست کردنەوەی ووڵاتێکی دامەزراوە بە شێوەیەکی دیموکراتی. بنەمای دەستووری و بە یەکێ لە هۆکارە سەرەکیەکانی ناکۆکی لە عێراق ناودەهێنا. ئیسترائەبادی ئاگاداری لەسەر ئەوەدا کە ناکۆکێکانی ئێستە کە دەردەکەون، هەندێ کات لەلایەن بیروباوەڕی سیاسی هاندەدرێ، کە شتێکی خواستراو نیە بۆ بە دۆکۆمێنت کردن و هێشتنەوەی ڕووداوەکان. ئیسترائەبادی هانی قوربانیەکانی دا کە چیرۆکەکان لەسەر زاری خۆیانەوە وەربگیرێ، هەرچەندە ئەمە کارێکی سانا نیە بەهۆی کەمی متمانە لەناو خەڵکەکەدا. لەکۆتایی، پشتگیری دیدی د.ئەلیسۆنی کرد دەربارەی ئەو بڕیارە پۆسەتیفە دادوەریەی و باشکردنی ( چاکسازی) بۆ قوربانیان بە کردار. هەروەها ووتی کە حکومەت لە هەولێر و بەغداد پێکەوە پێویستە ڕێگەچارەیەك بدۆزنەوە بۆ قەرەبووکردنەوەی قوربانیان و بەڵێنی دروستکردنەوە و بەرەوباشتربوونیان پێبدەن، کە پێویستی بە بڕێکی زۆر پارە هەیە و لەگەڵ ڕۆڵێکی گەورەی کۆمەڵگە نێودەوڵەتیەکان.

لەلایەکی ترەوە، جەمال خدر، سەرۆکی  ئۆفیسی گشتی یەکێتی نیشتمانی، بیروڕایەکی جیاوازی هەبوو. لە قسەکانی دا ووتی کە دەست بەسەرکردنی تاوانباران و ڕاپێچکردنیان بۆ بەردەم دادگا کێشەیەکی سەرەکیە بۆ یەزیدیەکان، بەهۆی ئەوەی ئەوان چیتر متمانەیان بە حکومەتی هەرێم و بەغداد نیە. جەختی لەسەر ئەوەش کردەوە کە ڕەگی داعش و هەموو جۆرە تیرۆریستان تەنها ئایدۆلۆجیەکە. خدر ڕوونی کردەوە کە پۆلی ئاینی ئازار بە سیستەمی پەروەردەی دەگەیەنێ، کە منداڵان وانەی ئاینیان پێ دەوترێ لەتەمەنێکی منداڵییەوە و مامۆستایان پڕوپاگەندەی ئایدۆلۆجیای جیاواز دەکەن. بۆ گەڕانەوەی یەزیدیەکان بۆ شەنگال، خالید چەند تێبینیەکی خۆی خستە ڕوو بۆ  ئازادکردنی ناوچەکە. ئەو ووتی، هێشتە  چەند پارچەیەك لەوشارە- باشووری شەنگال- لەژێر کۆنتڕۆڵی داعشدایە. هانی حیزبە سیاسێکانی دا بۆ هەبوونی دایەلۆگێکی ئاشتیانە و یەکگرتنەوە بۆ دروستکردنەوەی شەنگال.

حەیدەر شەشۆ، ڕابەری ه.پی.ئی لە شەنگال، داوانی دڵفراوانی و لێبووردەی و ئاشتی بۆ شەنگال دەکرد. ئەو ووتی لە دروست بوونی دامەزراوەی عێراقی، شەنگال ناوچەیەکی کێشەلەسەر بووە. لە ٢٠٠٣، لە ژێر یاسای حکومەتدا، شەنگال پەیوەست کراوە بە بەغدادەوە، بەڵام کاتێ گەمارۆ درا، عێراق یارمەتی نەدا، و هەرێمیش نیتوانی هیچ شتێ بکات لەبەر ئەوەی شەنگال لەژێر دەسەڵاتی کوردی دا نەبووە. لەدوای ئازادکردنەوە، شەنگال هاتووەتە ژێر دەستی هەرێمەوە، بەڵام بەهۆی کێشەی ناوخۆیی و ناهەماهەنگی، ئەوان نەیان توانیوە هیچ شتێ بکەن بۆ دروستکردنەوەی  شارەکە. شەشۆ ئاماژەی بەوەکرد کە دژایەتیە سیاسیەکان و پاوانکاری، دواکەوتنێ لە وەرگرتنی یارمەتی لە کۆمەڵگا نێودەوڵەتیەکان دروست بووە. هەروەها ئەماژەی بەوە کرد کە  کۆمەڵگا نێودەوڵەتیەکان پێویستە هەنگاو بنێن و ڕێگە بە خەڵکی شەنگال بدەن بۆ دروست کردنەوەی شەنگال لەجیاتی حیزبە سیاسیەکان. 

خەلاف ساڵح، قسەکەری ی.پ.س لە شەنگال، بەشێ لە ووتەکانی شەشۆی دووبارە کردەوە لەسەر دژایەتی ناوخۆییەکانی حیزبەکان لە هەرێمی کوردستان، و هەروەها شەنگال هیشتە ناوچەیەکی کێشەلەسەرە. ساڵح ووتی کە یەزیدیەکان متمانە ناکەنە سەر بەغداد لەبەرئەوەی ئەوان ناتوانن بەرگی لە شارەکە بکەن کاتێ دەکەوێتە ژێر هێرشەوە، و هەروەها حکومەتی هەرێمی کوردستانیش، بەهۆی کێشەی سەرۆکایەتی یەوە. ژمارەیەك شەڕڤانی یەپەژە بەشداریان لە کۆنفرانسەکەدا کرد؛ زەلال جەمال، کە شەڕڤانێکی یەپەژەیە، لە پانێڵەکەدا بەشداربوو. ئەو باسی لە ڕۆڵی شەڕڤانان کرد لە بەرەنگاربوونەوەی داعش. و بە ڕێزێکی زۆرەوە باسی لە ژنانی یەزیدی کرد کە بوێرانە توانیویانە بەسەرهاتی خۆیان بگێڕنەوە، و هەروەها سەربازانی ه.پ.س کە ئازایانە توانیویانە بەشداری ئەم بەرەنگاربوونەوەیە ببن لە شەڕێ دژی داعش. ئەوەشی خستە ڕوو کە شەڕڤانانی یەپەگە و یەپەژە ڕۆڵیكی گەورەیان بینیوە لە ئازادکردنی شەنگالدا، بەڵام بەشێ لە ئافرەتان و منداڵان دەستبەسەرکران، و بەشێ لەناوچەکانی شەنگال هێشتە لەژێر کۆنتڕۆڵی داعشدان. و شەڕڤانانی یەپەژە هیشتە لەجەنگدان دژی تیرۆریستان و کاردەکەن بۆ ئازاد کردنی ژنان لە دەستی داعش. 

Back to top


الجلسة الرابعة:  بعد كون الفرد الأزيدي ضحية، اعادة بناء الفرد الأزيدي و العودة الى الحياة الطبيعية

كانت الجلسة الرابعة و الأخيرة من المؤتمرو هي المكملة للجلسة الثالثة، بقيادة السيدة كريستين فان دير تورن – مديرة مركز الأبحاث الاقليمية و الدولية. تمحورت هذه الجلسة حول الامكانيات و الحلول التي من الممكن أن تتفعل من قبل الحكومة لمساعدة الأزيدين على العودة و العيش بأراضيهم. و أشارت فان دير تورن الى أن هناك أسباب كثيرة تمنع الأزيدين من الرجوع الى سنجار و من أهمها احساسهم بالشك و التشاؤم حول الحلول السياسة  لحمايتهم و مساعدتهم بعد ما مروا به من ظروف قاسية

و أضافت فان دير تورن الى ان الظروف التي تحوم حول سنجار و ان كانت ستربط الى حكومة بغداد أم حكومة الأقليم مبهمة و غير واضحة.  و طلبت من السيدة نسرين عبدلله و هي من قيادة الYPJ المشتركة أن تعلو المنصة و تتحدث عن ما يحصل للأزيديين و النساء الأزيديين بالأخص. فقالت السيدة نسرين، التي قاتلت و حررت في كوباني، أن ما يحصل هو مروع و لا يمد للانسانية بأصل. و روت حكاية الفتاة الأزيدية ذات الاثنى عشر سنة التي اضطرت الى أن ترتدي ملابس فتى لكي لا تتعرض الى الاغتصاب او الاختطاف من قبل داعش. و اعربت عن قلقها الشديد حول هذه الطفلة، حيث أنها في حالة صدمة قوية و غير قادرة على الكلام. و دعت السيدة نسرين الحكومة و الأحزاب السياسة الى التوحد و مساعدة الأزيديين و اعادة بناء سنجار لكي يستطيعوا العدوة و العيش بسلام. اضافة الى ذلك، فانها أشادت بدور النساء اللواتي رفعن السلاح ضد عناصر داعش و حاربوا من أجل بيوتهم و أراضيهم

و قد شارك العديد من المحللين السياسين و قادة الأحزاب و الأكادميين في الجلسة. فقد تحدث المستشار السابق للمناطق المتنازع عليها في أقليم كردستان، الدكتور محمد احسان عن الأزيديين و الابادات الجماعية التي تعرضوا لها. و قال أن في معظم الحالات، الجناة ينفون اباداتهم لضحاياهم، لكن في قضية الأزديين فان الجناة يتفاخرون بأعمالهم الشنيعة. و أعرب عن قلقه اتجاه المجتمع الأزيدي حيث أنه تعرض الى ما يقارب السبعة و ثلاثون ابادة جماعية منذ القرن الثامن عشرو قد يتعرض الى ابادة اخرى في الأيام المقبلة

الدكتور فيصل أمين الاستربادي، المؤسس لقسم دراسات الشرق الأوسط في جامعة انديانا، قال أنه من الصعب أن نتحدث عن الأزيدين و رجوعهم الى مناطقهم بعد ما تعرضوا له من أعمال وحشية من قبل داعش. قد خسر العراقيون لأكثر من عشرة سنين الاحساس بالانتماء الى أفراد المجتمع أو البلد على حد سواء. و لم يعد لدينا ما يجمعنا كعراقيون تحت شئ واحد موحد فان احساس المجتمع الواحد لم يعد موجودا. و قد عبر عن استياءه عن المجتمع الحالي وقال أنه بدون نظام ديمقراطي حقيقي و موحد لن نستطيع التعايش معا. و بدون أساس صحيح و عادل، فلن نستطيع بناء مؤسسات ديمقراطية يعتمد عليها البلد و المجتمع. و قد عبر الدكتور فيصل عن شكوكه في القصص التي استمع اليها من جهات مختلفة.  و قال أن الحقيقة يجب أن تخرج من أفواه الضحايا فقط و ليس من شخصيات سياسية أو غيرها. كما قال أنه يجب علينا ان نعطي شئ للضحايا يذكر الجميع بما حدث لهم، فعلينا أن نبني لهم نصب تذكاري يذكر الجميع بالمأساة التي وقعت فنحن لن نستطيع أن نعيدهم الى ما كانوا عليه سابقا. و قد نوه السيد فيصل على أهمية تعاون بغداد مع أربيل لمواجهة هذه المحنة  مع جهات عالمية أيضا لتخطي هذا التحدي معا

و قال الرئيس جمال خضر و هو رئيس مكتب الاتحاد الوطني الكردستاني في سنجار، أن الادانة أصبحت قضية مهمة للمجتمع الأزيدي حيث أنهم فقدوا ثقتهم بالحكومة العراقية و حكومة كردستان. و قال أن المنظمات الارهابية مثل داعش أو غيرها يرجع أصولها الى الأيديولجيات المختلفة. و أوضح خضر أن الدروس و المحاضرات الدينية الموجودة في التعليم العراقي قد تضر الطلبة و الطالبات في المدارس. و خصوصا أن هذه الدروس تعطى لطلاب المدارس في أعمار مبكرة جدا. و حث خضر جميع الكيانات السياسية على الاتحاد و ارجاع جميع مناطق الأزيديين حيث أن الكثير منها لا زال تحت سيطرة داعش

و قد حث السيد حيدر شيشو على التسامح و التعايش و السلام في سنجار. و قد أضاف أن سنجار كانت من المناطق المتنازع عليها منذ سنة 2003. حيث أنها كانت لحكومة بغداد اداريا، الا أن قوات الجيش العراقي لم تفعل أي شيئ عندما وقعت سنجار تحت سيطرة داعش. لكن في ما بعد، أصبحت سنجار تحت سيطرة حكومة كردستان و لكن بسبب النزاعات الداخلية فان الحكومة الكردية لم تفعل أي شيئ أيضا لاعادة بناء سنجار. و بسبب الفساد و النزاعات، هناك تأخير كبير في وصول المساعدات لأهالي الضحايا و أهالي سنجار عموما من المجتمع الدولي. و قد حث المجتمع الدولي على التدخل و السماح للشعب ببناء سنجار مجددا

و أشاد السيد خلف صالح على النقاط التي تحدث عنه السيد شيشو. و قال أن الحكومية الكردية لديها الكثير من النزاعات الداخلية و أكد أن سجنار منطقة متنازع عليها. و أضاف أن الأزيديين فقدوا ثقتهم بحكومة بغداد لأنها لم تستطع حمايتهم. و قال أن المجتمع الأزيدي لا يستطيع الوثوق بالحكومة الكردية لعدم وجود أدارة و قيادة

و قد حضر الجلسة العديد من قائدات وحدة حماية المرأة مثل السيدة زلال جمال، التي تحدثت عن دور المرأة في محاربة داعش و روت الكثير من القصص التي كان أبطالها نساء شجاعات حملوا سلاحهم ضد الارهابيين. و حيت الرجال و النساء المحاربين في الوحدتين على بسالتهم في الدفاع عن سنجار و قالت أن دورهم كان الأهم في تحرير سنجار. لكنها عبرت عن استيائها الشديد أن سنجار لم تتحرر بالكامل و أن هناك الكثير من النساء و الأطفال الذين لا زالوا تحت سيطرة داعش. و أكدت أن المقاومة النسائية لن تتوقف و ستحاول قدر المستطاع لتحرر ما تبقى من النساء و الأطفال  المختطفين من قبل داعش